TÜRKİYE’DE KIDEM TAZMİNATI HAKKI NASIL ORTAYA ÇIKTI?

Kıdem tazminatı işçiler açısından çok önemli bir haktır. Kıdem tazminatı hakkının ortaya çıkışında ve gelişiminde bazı dönüm noktaları genellikle bilinmemektedir.

Kıdem tazminatının ortaya çıkışına ilişkin çalışmalarda 1936 yılında kabul edilen ve 1937 yılında yürürlüğe giren 3008 sayılı İş Kanunu milat kabul ediliyor. Halbuki ondan önce kabul edilen bazı düzenlemeler vardır.

24 Mart 1932 gün ve 1935 sayılı Devlet Tarafından İdare Olunan İnhisarlar Memur ve Müstahdemlerinden Vazifelerinden Ayrılanlara Verilecek Tazminata Dair Kanun ile işten çıkarılan memur ve müstahdemlere, hizmet müddeti iki seneye kadar olanlara bir aylık ücretleri, hizmet müddeti iki seneden fazla olanlara bir aylık ve iki yıldan sonraki her yıl için aylığın dörtte biri oranında bir tazminat verilmesi öngörüldü.

Sümerbank işyerlerinde 1933 sonrasında uygulanan Sümerbank Fabrikaları Müstahdemin Usta ve İşçilere Ait Hastalık ve Vefat Yardımı Talimatnamesine göre, işçinin hizmet akdinin belirli koşullarda işçi veya işveren tarafından feshedilmesi veya işçinin emekliye ayrılması durumunda, ilk sene için 30 ve daha sonraki her bir yıl için 10 yevmiye tutarında “terki hizmet tazminatı” ödenmesi öngörülüyordu. Diğer bir deyişle, mevzuatta yer almayan kıdem tazminatı işyerinde uygulanıyordu.

1936 yılında kabul edilen 3008 sayılı İş Kanununda ihbar önelleri 13. maddede düzenlenmişti. Kıdemi beş seneden fazla olan işçiye her bir tam iş senesi için ayrıca onbeş günlük ücret tutarında bir tazminat ödenecekti (kıdem tazminatı).