İran, öldürülen babasının yerine Mojtaba Hamenei’yi dini lider olarak atadı.
ABD ve İsrail’in saldırılarında öldürülen İran’ın ruhani lideri Ayetullah Ali Hamaney’in halefi seçildi. Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, İran’ın yeni lideri oldu.
İran devlet televizyonu Pazartesi sabahı erken saatlerde yaptığı açıklamada, merhum İran dini liderinin oğlu Mücteba Hamaney’in halefi olarak atandığını duyurdu.
Savaş başladığından beri kamuoyunda görülmeyen veya kendisinden haber alınmayan genç Hamaney, Ayetullah Ali Hamaney’in İsrail saldırısıyla öldürülmesinden önce bile, hükümette hiçbir göreve seçilmemiş veya atanmamış olmasına rağmen, uzun zamandır bu makam için aday olarak görülüyordu.
Bu atama, ülkenin dini lideri seçen din adamlarından oluşan Uzmanlar Meclisi’nin kararını beklediği sırada İranlı yetkililer arasında yaşanan anlaşmazlık belirtilerinin ardından geldi. Devlet televizyonu, meclisten yapılan açıklamada, liderin “güçlü” oylar sonucunda seçildiğini ve ulusun onun arkasında birleşmesi gerektiğini belirtti. Kanal, Tahran’ın bazı bölgelerinde kutlama yapan insanların görüntülerini yayınladı.
Yaklaşık yarım yüzyıl önce gerçekleşen İslam Devrimi’nden bu yana, yüce liderlik makamında yalnızca bir kez iktidar değişimi yaşandı.
Gizemli bir figür olan 56 yaşındaki Hameney, artık İran teokrasisinin kalbinde yer alıyor ve devletin tüm meselelerinde son sözü söyleyecek. Ordu ve güçlü paramiliter Devrim Muhafızları’nın başkomutanı olarak görev yapacak. Ayrıca, isterse nükleer silah yapımında kullanılabilecek yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun da kontrolünü elinde bulunduruyor.
Hameney’in seçimi, ABD’nin eleştirileriyle karşılaşma olasılığı taşıyor. ABD Başkanı Donald Trump, “Hameney’nin oğlu benim için kabul edilemez. İran’a uyum ve barış getirecek birini istiyoruz” demişti.
Beyaz Saray, yorum talebine hemen yanıt vermedi. Trump, Pazar günü ABC News’e verdiği demeçte, savaş bittikten sonra iktidara kimin geleceği konusunda söz sahibi olmak istediğini ve yeni bir liderin kendi onayı olmadan “uzun süre iktidarda kalamayacağını” söyledi.
Ancak İran Devrim Muhafızları desteklerini ifade eden bir açıklama yayınladı ve İran destekli Lübnan militan grubu Hizbullah, Telegram’da genç Hamaney’in portresini “Mübarek İslam devriminin lideri” başlığıyla paylaştı.
İran’ın en üst düzey güvenlik yetkilisi Ali Larijani, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Tahran’da hava saldırıları devam ederken “cesurca” toplanan Uzmanlar Meclisi’ni övdü. Larijani, genç Hamaney’in babası tarafından eğitildiğini ve “bu durumu idare edebileceğini” de sözlerine ekledi.
İran’da ruhani lideri seçmekle görevli Uzmanlar Meclisi‘nin iki üyesi bugün yaptıkları açıklamada, savaşın ilk günü öldürülen Ali Hamaney’in halefini seçtiklerini duyurdu.
ABD-İsrail’in saldırısında öldürülen Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, İran’ın yeni ruhani lideri olarak seçildi.
Mücteba Hamaney
Devrim Muhafızları’na yakınlığı ile biliniyor
56 yaşındaki Mücteba Hamaney, kamuoyu önünde nadiren yer almasına ve resmi olarak siyasi bir görevi olmamasına rağmen İran’daki etkili isimlerden biri olarak kabul ediliyor.
1979 yılında İran İslam Cumhuriyeti kurulmadan 10 yıl önce, 1969 yılında İran’ın önemli dini merkezlerinden Meşhed’de dünyaya gelen Mücteba Hamaney, Devrim Muhafızları’na olan yakınlığı ile biliniyor.
Hamaney, liseyi bitirdikten sonra İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı gönüllülerden oluşan Habib Taburu’na katıldı, 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak savaşının son döneminde görev aldı. Mücteba’nın bu savaşa katılmasının, İran’ın güvenlik yapısında içinde kalıcı bağlar kurmasına katkı sağladığı tahmin ediliyor.
1989 yılında babası Ali Hamaney, İslam Devrimi’nin siyasi ve dinî lideri Ruhullah Humeyni’nin ölümü üzerine bu göreve seçildi.
Mücteba Hamaney, Kum kentinde dini eğitim aldı, babasının konumunun etkisiyle ülkenin dini liderleriyle bağlantılar kurdu. Ancak, Mücteba Hamaney‘in üst düzey din adamları arasında yer almadığına, İran’da üst düzey din adamlarına verilen Ayetullah veya Mücahit unvanlarına sahip olmadığına dikkat çekiliyor.
Mücteba Hamaney, kamuoyunda çok öne çıkmadan, dini lider Ali Hamaney‘in ofisinde perde arkasında faaliyetler yürüttü. Sızdırılan Wikileaks belgelerine göre, 2000’li yılların sonunda ABD’li diplomatlar oğul Hamaney’i “cübbelilerin arkasındaki güç” olarak nitelendirmişti. Bir belgede, Mücteba Hamaney’in babasının telefonunu dinlediği ve ülkede kendi güç tabanını oluşturduğu iddiası yer almıştı.
Baskıcı çizgiyi aynen sürdürmesi bekleniyor
Mücteba Hamaney’in ülkenin yeni dini lideri olduğu takdirde, babasının baskıcı çizgisini sürdürmesi bekleniyor.
Mücteba Hamaney‘in 2009 yılında cumhurbaşkanlığı seçimlerinde hile yapıldığı iddiaları üzerine başlayan protesto gösterilerinin bastırılmasında oynadığı rol, izleyeceği baskıcı çizginin işareti olarak değerlendiriliyor.
Geçen hafta konuyla ilgili New York Times’a konuşan John Hopkins Üniversitesi’nden İran uzmanı Vali Nasr, Mücteba Hamaney’in seçilmesinin şaşırtıcı olacağını belirterek, “Uzun süredir halef olması planlanıyordu, ancak son 2 yıldır bu plan rafa kaldırılmış gibi görünüyordu. Eğer seçilirse, çok daha sert çizgideki Devrim Muhafızları’nın artık iktidarda olduğuna işaret eder” değerlendirmesini yapmıştı.
İranlı muhaliflerin Londra merkezli yayın kuruluşu Iran International’a konuşan düşünce kuruluşu Ortadoğu Siyaset ve Bilgi Ağı (MEPIN) Müdürü Dr. Eric Mandel de Mücteba Hamaney’in Tahran rejiminde etkin bir aktör olduğunu belirterek, Devrim Muhafızları ile olan “derin bağlarına” dikkati çekiyor:
“Eski dini lider Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney, uzun süredir Tahran’da perde arkasında faaliyet göstererek, İslam Devrimi Muhafızları ile derin bağlar kurdu ve rejimin iktidar yapısında etkisini sağlamlaştırdı. Rejimin baskı politikasının mimarlarından biri olarak görülüyor.”
Öte yandan İran’da yeni dini liderin Mücteba Hamaney olacağı yönündeki haberlerin ardından İsrail yeni lideri de öldürme tehdidinde bulundu. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, geçen hafta X hesabından yaptığı açıklamada, “Seçilen her lider ortadan kaldırılması gereken bir hedef olacak. Adı veya nereye saklandığının hiçbir önemi yok” dedi.
