Mod seçin, deneyimini kişiselleştirin.
“Kemalist sosyalizm”, çok eskilerde de ara sıra kullanılan ve ancak üzerinde fazla çalışılmamış bir kavramdı. 1976 yılında İlerici Yurtsever Gençlik Dergisi’nde şöyle deniyordu: “Bu tip sosyalizm anlayışına örnek olarak şunları sayabiliriz: Arap Sosyalizmi, Yeşil Sosyalizm, Nasır Sosyalizmi, İslâm Sosyalizmi, Burma...
Haberi OkuEski TKP’yi efsaneleştiren çalışmalar var. Ancak eski TKP’nin tarihi, hem izlediği ideolojik ve siyasi çizgi, hem de çabalarıyla büyük bir başarısızlık öyküsüdür. Ne yazık ki, kör öldükten sonra onu badem gözlü yapanlar ve sunanlar çoktur. Bunları okuyarak, ölenin badem gözlü...
Haberi OkuMustafa Suphi ve 14 yoldaşının 28-29 Ocak 1921 tarihinde Enver Paşa’nın adamları tarafından haince katledilmelerinin yıldönümünde sosyal medyada Mustafa Suphi’nin Anadolu’ya gelişteki amacı konusunda çeşitli bilgi, yorum ve değerlendirmeler paylaşıldı. Bu yayınlara katkıda bulunmak amacıyla, Sovyet Rusya’nın o dönemde Anadolu’ya...
Haberi OkuMustafa Suphi, Türkiye komünist hareketi tarihinde önemli bir önderdir. Mustafa Suphi ve 14 yoldaşı, 28-29 Ocak 1921 tarihinde Trabzon’da Teşkilatı Mahsusacı ve Enver Paşa’nın kontrolündeki Yahya Kahya’nın adamları tarafından haince katledildi. Mustafa Suphi’ye ilişkin çok sayıda kitap yazıldı ve mücadelesi...
Haberi Oku1920 yılında kurulan eski TKP’nin 1950’li yıllara kadar sürdürdüğü mücadele hiç başarılı olamadı. 1951 yılında yapılan TKP tevkifatında bütün örgüt ortaya çıkarıldı. Yargılanan kişi sayısı toplam 187 idi. 30 yıllık bir çalışmada kurulabilen örgütün toplamı bu kadardı. Kanımca bu başarısızlığın...
Haberi OkuTürkiye 1960’lı yıllarda toplumun her kesiminde bir politikleşme yaşadı. 27 Mayıs 1960 Devrimi sonrasında kabul edilen 1961 Anayasasının getirdiği özgürlük ortamı, birçok konunun ilk kez tartışmaya açılmasını, Türkiye’nin özellikle ABD’ye artan bağımlılığının eleştirilmesini, farklı programlarla sorunları aşma çabalarının gündeme gelmesini...
Haberi OkuYön Dergisi yayımına 30 Haziran 1967 tarihindeki 222. sayısıyla son verdi. Doğan Avcıoğlu, “Son Söz” başlıklı yazısında Yön’ün katkılarını ve mevcut durumu şöyle özetliyordu: “Kurucu Meclis günlerini hatırlıyorum: Anayasanın ilerici sosyal görüşlerinden telaşa kapılan bazı eşraf ve komprador sözcüleri, bu...
Haberi OkuDoğan Avcıoğlu ve Yön Dergisi, Türkiye’de sosyalizm kavramı konusundaki önyargıların aşılmasına büyük katkılarda bulundu. Doğan Avcıoğlu’nun sosyalizm konusundaki görüşlerini etkileyen önemli bir kişi, geçmişte eski TKP içinde merkez komitesi üyeliği dahil önemli görevlerde bulunmuş ve 1932-1935 döneminde yayımlanan Kadro Dergisi’nin...
Haberi OkuDoğan Avcıoğlu’nun diğer bir girişimi olan Sosyalist Kültür Derneği 18 Aralık 1962 tarihinde kuruldu. Nebil Varuy’un anlatımlarına göre, Sosyalist Kültür Derneği’nin kurulma hazırlıkları sırasında 15 Ağustos 1962 tarihinde Doğan Avcıoğlu’nun yönettiği bir toplantı düzenlendi. Bu toplantıya, artık sosyalistlerin yönetiminde bulunan...
Haberi OkuYön Dergisi’nin ilk sayısı 20 Aralık 1961 tarihinde yayımlandı. Yön’ün 27 Aralık 1961 tarihli ikinci sayısında, Türkiye Çalışanlar Partisi adıyla bir partinin kurulma çalışmalarından söz ediliyordu. Doğan Avcıoğlu, 13 Şubat 1961 tarihinde kurulan Türkiye İşçi Partisi’nin sendikacıların yönetiminde başarısızlıkla boğuştuğu...
Haberi OkuYön’ün ilk sayısı 20 Aralık 1961 tarihinde yayımlandı. İlk sayıda Yön Bildirisi ve ilk imzacıların listesi açıklandı. Bildiriyi ilk aşamada 164 kişi imzaladı. Ardından imzalayan 878 kişiyle birlikte, imzacıların toplam sayısı 1042 oldu. Yön Dergisi, bu kadar çok kişiyi bir...
Haberi OkuYön-Devrim çizgisini ve Doğan Avcıoğlu’nun amaçları ve mücadele stratejisini anlayabilmek için, 1960’lı yıllarda Türkiye’de halkın ekonomik ve toplumsal durumunu ve siyasi tercihlerini ele almak gerekmektedir. Türkiye’de solda yaygın bir eğilim, yoksulluk edebiyatı yapmaktır. Halkın desteğini kazanabilmek için halkın yoksulluğundan, işlerin...
Haberi OkuDoğan Avcıoğlu, “Kemalist sosyalizm” olarak da tanımlanabilecek Türkiye’ye özgü bağımsızlıkçı, milliyetçi ve demokratik sosyalizm modelini uygulamak amacıyla 20 Aralık 1961 tarihinde Yön’ü yayımlamaya başladı. Ardından, 27 Aralık 1961 tarihinde, Türk-İş yöneticileri ve bazı aydınlarla birlikte Türkiye Çalışanlar Partisi kurma çalışmaları...
Haberi OkuAlbay Talat Aydemir 22 Şubat 1962 ve 21 Mayıs 1963 tarihlerinde darbe teşebbüslerinde bulundu. Bu girişimlerine ilişkin ayrıntılı bir ekonomik, siyasi ve toplumsal programı yoktu. Genel olarak Atatürkçülük veya Kemalizm savunuluyordu. Girişim, Talat Aydemir ve Fethi Gürcan’ın idam edilmesiyle son...
Haberi OkuTürkiye’ye özgü, bağımsızlıkçı, milliyetçi ve demokratik bir sosyalizm modeli öneren iki önemli aydınımız, Şevket Süreyya Aydemir ve Doğan Avcıoğlu’dur. Bu iki değerli insan, bir süre Yön Dergisi’nde birlikte yazdı. Ancak her ikisinin ön planda olduğu yayın organları çok farklı ekonomik,...
Haberi OkuŞevket Süreyya ve arkadaşları, 1930’lu yıllarda Mustafa Kemal Paşa aleyhinde yayın yapan eski TKP’yi muhatap almadı. Bunun herhalde en önemli nedeni, bu yayınların herhangi bir etkisinin olmadığıydı. Buna karşılık, Sovyetler Birliği’ne her açıdan bağlı ve bağımlı olan eski TKP, Kadro’yu...
Haberi OkuCumhuriyet döneminde devletçilik daha ilk başlardan itibaren uygulanıyordu. Bunun bir nedeni, ülkenin bağımsızlığını sağlamanın ve pekiştirmenin tek yolunun devletçilik olmasıydı. Büyük çoğunlukla Ermeni, Rum ve Musevi kökenli sermayedar sınıf, başlangıçtan itibaren emperyalistlerin işbirlikçisiydi ve Kurtuluş Savaşı yıllarında da işgalcileri desteklemişti....
Haberi OkuŞevket Süreyya ve arkadaşları, Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde gerçekleştirilen Türk İnkılâbının, sömürgecilere karşı verilen askeri bir bağımsızlık savaşıyla sınırlı kalmamasını, bu mücadelede zaferin kazanılmasının ardından toplumcu ve eşitlikçi önemli toplumsal ve siyasi dönüşümlerin yaşanmasını çok önemsiyordu. Türk İnkılâbını tarihte sömürgeciliğe...
Haberi OkuŞevket Süreyya’ya göre, Türkiye’de 1930’lu yılların başlarında sınıf çatışmaları önemli değildi. İşçi sınıfı çok az gelişmişti ve deneyimsizdi. İşçilerin çoğu nakit ihtiyacını karşılamak amacıyla yılın belirli dönemlerinde kente gelip veya madenlerde işçilik yapan köylülerdi. Daimi işçilerin önemli bir bölümü de...
Haberi OkuGünümüzde bile kendisini “sosyalist” olarak nitelendirenlerin çok büyük bölümü, son 150 yıldır dünyada yaşanan gerçeklere gözlerini kapayarak, “bütün ülkelerin işçilerinin birleşeceği” beklentisi içindedir. Halbuki, Marks ve Engels’in daha 1858 yılında tespit ettikleri gibi, gelişmiş kapitalist ülkelerin işçi sınıfları (yalnızca işçi...
Haberi OkuŞevket Süreyya ve Kadro’nun diğer yazarları, eski TKP’nin Sovyetler Birliği ve Komintern’le olan bağlılık ve bağımlılık ilişkisini iyi biliyorlardı. Türkiye’nin devlet olarak Sovyetler Birliği ile yakın ilişkiler içinde olduğu, Sovyetler Birliği’nden uygun koşullarla kredi alıp fabrika yaptığı koşullarda, Kadrocular Sovyetler...
Haberi OkuMustafa Kemal Paşa açısından KADRO, devlet kadrolarını, CHP yönetimlerini ve aydınları eğitmede kullandığı bir araçtı. Ayrıca, Komintern’in olası girişimlerine karşı da bir tedbirdi. Sovyet Rusya’ya bağlı ve bağımlı komünistler, Ankara’da özellikle Ağustos 1920 – Ocak 1921 döneminde Çerkez Ethem’e de...
Haberi OkuŞevket Süreyya Aydemir, İnkılâp ve Kadro kitabının 1968 yılında bazı değişikliklerle yapılan ikinci baskısına yazdığı önsözde KADRO’nun amacını ve işlevini şöyle özetlemekteydi: “İnkılâpçı bir milli dinamizmin ve millî bir ruh içinde ‘imtiyazsız, sınıfsız kaynaşmış bir millet’ ülküsünün, böylece aşırı sınıflaşmalara...
Haberi OkuŞevket Süreyya Aydemir’in ideolojik önderliğinde ve Mustafa Kemal Paşa’nın dolaylı desteğiyle 1932-1934 döneminde yayımlanan KADRO Dergisi, dünyanın ve Türkiye’nin 1929 Dünya Buhranı’nın sonuçlarıyla uğraştığı ve Türkiye’de köklü siyasal ve toplumsal dönüşümler gerçekleştirildiği yıllarda önemli tartışmalara öncülük etti. Komünist Enternasyonal’in 1928...
Haberi OkuŞevket Süreyya Aydemir ve Kadro Dergisi, sosyalizm ve kapitalizm arasında bir ÜÇÜNCÜ YOL oluşturmaya çalışmıyordu. Önerilen, sömürge ve yarı-sömürge ülkeler için “sosyalizme yönelik kapitalist olmayan yol” stratejisiydi ve bu strateji, Türkiye’de işçi sınıfının çok zayıf olduğu ve yoksul köylülüğün bir...
Haberi Oku
