ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan’da gerçekleşen 21 saatlik ABD-İran görüşmelerinin sonuçsuz kalmasının ardından Hürmüz Boğazı’na abluka uygulayacaklarını duyurdu.
ABD’nin açıklamasına göre abluka, TSİ 17.00 sularında başladı.
Ablukaya saatler kala ABD ordusu, “Abluka Hürmüz Boğazı’nın doğusunda kalan Umman Körfezi’nde uygulanacak” açıklamasında bulundu.
ABD ordusundan yapılan açıklamada, “Abluka altındaki bölgeye izinsiz giren veya bu bölgeden ayrılan herhangi bir gemi durdurma, yönlendirme ve ve el koyma işlemlerine tabi tutulacak” denildi.
Bunun üzerine İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi bir açıklama yaparak, “Bu girişim savaş olarak sayılır ve biz buna karşılık vereceğiz. Ayrıca biz de henüz oyuna sokmadığımız diğer kartlarımızı ortaya koyabiliriz” dedi.
Azizi, bu açıklamanın ardından da ABD merkezli X sosyal medya platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya alacaklarına yönelik ifadelerinin “gerçeklikten uzak ve bir blöf” olduğunu savundu.
Umarım blöftür ama ya değilse sonuç vahim olur. Kriz Çin’i de içine alarak derinleşerek büyür ve boyut değiştirir.
ABD’nin uyguladığı abluka, sadece bölgesel değil küresel ölçekte büyük bir kriz yaratır lakin bundan en fazla Çin etkilenir ve bu durum Çin’i ABD ile karşı karşıya getirir.
Çin’in tepkisi çok boyutlu olur ancak şimdilik askerîden ziyade ekonomik ve stratejik ağırlıklı.
Zira Çin petrol ithalatının önemli bir kısmını Basra Körfezi üzerinden sağlar. Böyle bir abluka enerji arzını doğrudan tehdit eder, petrol fiyatlarını fırlatır ve bu durum Çin ekonomisi için ciddi risktir.
Bunun üzerine Çin, alternatif tedarik yollarını hızla devreye sokar (Rusya, Orta Asya) ve stratejik petrol rezervlerini kullanmaya başlar. ABD’nin bu hamlesini dünya kamuoyuna karşı “uluslararası hukuka aykırı” ve “küresel ticarete tehdit” olarak ilan eder. BM Güvenlik Konseyi’ni acil toplantıya çağırır. ABD’ye karşı diplomatik blok oluşturur (özellikle Küresel Güney ülkeleriyle). İran’a vermiş olduğu dolaylı desteği artırır ve stratejik ortaklığa daha kapsamlı olarak devam eder. Iran’a ola ekonomik ve finansal desteğini artırır. ABD yaptırımlarını dolaylı yollarla delmeye çalışır. Doğrudan askerî çatışmaya girmez (şimdilik bu çok düşük ihtimal).
Çin donanmasının son yıllarda Hint Okyanusu’nda varlık gösterdiği askeri çevrelerin malumudur. Bölgeye savaş gemisi göndererek “varlık gösterisi” yapar. Ticaret yollarını koruma bahanesiyle deniz gücü konuşlandırır. Bu durum ABD üzerinde bir baskı ve yaptırımdır.
Bu krizi fırsata da dönüştürerek dünya nezdinde ABD’nin “küresel düzen sağlayıcı” rolünü sorgulatır.
Kuşak ve yol girişimi gibi alternatif ticaret yollarını öne çıkarır. Enerji ticaretinde dolar dışı sistemleri (yuan) güçlendirmeye çalışır.
Şimdilik doğrudan savaşa girmese bile uyguladığı bu ekonomik, diplomatik ve stratejik hamlelerle büyük bir defans oluşturur. İran’ı çetin ceviz bir düşman haline getirerek ABD’yi zora sokar. Sonunda Trump’ın gerek dünya gerekse ABD’deki itibarını yerle yeksan eder ve Kasım seçimlerinde büyük bir yara almasını sağlar. Bu hamleler sonucunda İsrail yalnızlaşır, kan kaybeder ve siner.
Tüm bunlar olurken Rusya ve Kuzey Kore Çin’e ve dolayısıyla İran’a destek vermeye devam eder.
Sonuçta asıl kazanan taraf müttefik Çin, Rusya, Kore olurken zaferi ilan etmek İran’a kalır.
Dediğim gibi bundan sonra iş boyut değiştirir ve küresel dengeler yeniden kurulur.
Türkiye yol haritasını bu doğrultuda belirlemeli ve taraf olmazsa bile diplomatik tavrını kendisine de diş gösteren işgalci zihniyete karşı olacak şekilde almalıdır.
Dr. Vecdet Öz
13/04/2026
