BBC Türkçe’den Onur Erdem’in haberine göre Türkiye’de kumar bağımlılığı nedeniyle Yeşilay’a olan başvurular, 2024 yılı itibariyle alkol ve uyuşturucu bağımlılığını geçti.
Kumar bağımlılığının yaygınlığını sosyal medyada da görmek mümkün.
Çok sayıda kişi ailelerinin, arkadaşlarının ve hatta kendilerinin kumar bağımlılığı nedeniyle yaşadıkları sorunları anlatıyor.
Peki Türkiye’de kumar bağımlılığı neden bu kadar hızlı artıyor? Çevrenizde birinin bağımlı olduğunu görürseniz neler yapabilirsiniz?
Uzmanlara sorduk ve yaşadığı bağımlılığın yıkıcı etkisini kumar bağımlılığından iyileşmeyi başarmış bir kişiyle konuştuk.
Türkiye’de kumar bağımlılığında son yıllarda büyük artış görüldü. Öyle ki, Yeşilay’a kumar bağımlılığı tedavisi için yapılan başvurular 2024’te ilk defa alkol ve uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle yapılan başvuruların toplamını geçti.
Kumar bağımlılığının kökeni
Kumar oynamak insanlık tarihi kadar eski bir davranış. Kumar bağımlılığı da.
Değerli bir şeyin, daha değerli başka bir şey kazanma için riske atıldığı her türlü aktivite kumar olarak tanımlanıyor. Bunu kontrol edilemeyen bir şekilde yapma ve yarattığı sorunlara rağmen bırakamamaya da “kumar bozukluğu” adı veriliyor.
Antropolog David Graeber ve arkeolog David Wengrow, insanlık tarihini anlattıkları Her Şeyin Şafağı adlı kitapta, eski toplumlarda da insanların yarışmaları izlerken bahis yaptığını, hatta bazı kişilerin kendilerini (kelimenin gerçek anlamıyla) kaybettiğini aktarıyor: Bu kişiler ellerinde kaybedecek başka bir şey kalmayınca bahse kendi varlıklarını koyuyor ve kaybederlerse köle olmak zorunda kalıyorlardı.
Bazı bilim insanları beynimizde kumar oynamaktan keyif almaya ve bağımlılığa yol açan bağlantıların, avcı toplayıcı dönemlerde yiyecek bulunca aktive olan ödül mekanizmasıyla aynı olduğu ve bu yüzden bu kadar güçlü bir bağımlılık olduğunu düşünüyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre günümüzde dünyadaki yetişkinlerin %1,2’sinin “kumar bozukluğu” olduğu tahmin ediliyor.
Yeşilay’ın Eylül 2025’te yayımladığı Türkiye Kumar Raporu’na göre insanların kumar oynamasındaki “en temel unsur para kazanma olasılığı, hayatlarını değiştirebilecek büyük bir ikramiye kazanma hayali”.
Bir kumar bağımlısı neler yaşıyor?
Fakat kumar bağımlılığı bunun tam tersiyle sonuçlanıyor: Birikim kaybı, borçlanma, iflas ve sağlık harcamalarını bile karşılayamaz hale gelme.
Kumar bağımlılığı yalnızca bunu yaşayan bireyleri değil, borçlanma ve benzeri nedenlerle aileleri ve çevrelerini de etkiliyor.
Yeşilay’ın bağımlılık tedavisi verdiği Yeşilay Danışmanlık Merkezi’nin (YEDAM) Müdür Yardımcısı Klinik Psikolog Mert Şerbetçi bu yüzden buna “bir aile hastalığı” diyor ve tedavisinde ailenin vereceği desteğin önemli olduğunu söylüyor.
