YAŞANAN BAZI OLAYLAR EMPERYALİZMİN TARİHİ TEKERRÜR ETTİRME GAYRETİNDEN BAŞKA BİR ŞEY DEĞİLDİR!..
Anlaşılan o ki birileri tarihten gereken dersi çıkarmamış zira her türlü şer teşebbüs devrede ve 102 yıl önceki hayaller yine havada uçuşuyor!..
Ne demek istediğimi daha iyi anlayabilmek için Osmanlı’nın son dönemindeki kurulan cemiyet faaliyetlerine göz atmak gerekir.
Yıllarca süren entrikalarla sonunda cihanşümul bir imparatorluğa diz çöktürmeyi başaran emperyalizm, parçalamayı sağlamak üzere o dönemde çeşitli cemiyetlerin kurulmasına destek vermiş, bunu fırsata çevirmeye çalışan Ermeniler ve Rumlar aldıkları destekle kendi devletlerini kurmak için faaliyete geçmişlerdi.
O tarihte kurulmuş olan şer cemiyetlerini iki kategoride mütalaa etmek mümkündür:
1. Azınlıklar Tarafından Kurulan Cemiyetler:
a) Mavri Mira(Kara Gün) Cemiyeti:
İstanbul”da Patrikhane”ye bağlı olarak kurulan bu cemiyet, emirlerini Yunanistan”dan alıyordu. Cemiyetin amacı, Megali İdea”yı gerçekleştirmek yani büyük Yunanistan”ı kurmak ve Bizans İmparatorluğu”nu yeniden canlandırmaktı. Bu amaçla Rum okulları kiliseleri, Yunan Kızılhaçı ve Göçmenler Bürosu cemiyeti destekliyordu.
b) Ermeni Hınçak Komitası:
1877″de Ermeni Patriği Zevan Efendi tarafından kurulan bu cemiyetin amacı, Çukurova ve Doğu Anadolu”da bir Ermeni Devleti kurmaktı. Mavri Mira cemiyeti ile işbirliği yapıyordu. Ayrıca Taşnak Cemiyeti ve Ermeni İntikam Alayı da bağımsız bir Ermeni Devleti kurulması için çalışıyordu.
c) Etniki Eterya Cemiyeti:
Yunanistan”dan Anadolu”ya Rum göçmen getirmek, Anadolu’da Rumların yaşadığı bütün toprakların Yunanistan”a katılmasını sağlamak ve Bizans İmparatorluğunu yeniden kurmak amacındaydılar. Mavri Mira ve Pontus Rum Cemiyeti ile ortak çalışmaları vardır.
d) Pontus-Rum Cemiyeti:
Amacı Trabzon ve çevresinde bir Rum devleti kurmaktır.
e) Alyans İsrailit Cemiyeti:
Yahudiler tarafından kurulan bu cemiyetin amacı orta doğuda bağımsız bir Yahudi devleti kurmaktır.
f) Kardos Cemiyeti:
Anadolu’ya gönüllü Rum nüfusu taşıyan bir cemiyettir.
2. Milli Varlığa Düşman Cemiyetler:
a) İngiliz Muhipleri (Sevenler) Cemiyeti: Osmanlı Devleti”nin varlığını devam ettirebilmesi için İngiliz mandası (himayesi) altına girilmesi gerektiğini savunmuştur. 1919″da kurulan bu cemiyet, milli mücadele düşmanı olan Damat Ferit Paşa tarafından desteklenmiştir.
b) İslâm Teali (Yüceltme) Cemiyeti.: İstanbul”da bazı müderrisler tarafından İngiliz destekli kurulan bu cemiyetin amacı, Saltanatı ve hilafeti güçlendirmekti. İngilizlerin de etkisiyle Anadolu’da çıkan Konya ayaklanmalarında bu cemiyet aktif rol oynamıştır.
c) Kürt Teali(Yüceltme) Cemiyeti: 1919″da İstanbul”da kurulan bu cemiyetin amacı, Wilson ilkelerinden yararlanarak Erzurum, Van Elazığ, Diyarbakır ve Bitlis illerini kapsayan bölgede ayrı bir devlet kurmaktı. İngilizler tarafından desteklenmiş ve Milli Mücadele”ye karşı çıkmışlardır.
d) Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası: Ülkenin kurtuluşunun padişah ve halifenin etrafında toplanmakla mümkün olabileceği görüşünü savunan cemiyettir.
e) Wilson Prensipleri Cem: 4 Aralık 1918″de İstanbul”da kurulan bu cemiyet, Osmanlı Devleti”nin bir bütün olarak varlığını devam ettirebilmesinin ABD mandası altına girmekle mümkün olabileceğini savunmuştur.
Tüm bu cemiyetlerin ortak amacı aynı olduğu için işbirliği halinde hareket etmişler ve vatan topraklarına emperyalizm komutasında aç kurtlar gibi saldırmışlardır. Saltanat sahipleri ise sinmiş ve maalesef ki ikbali kaybetmemek uğruna mandaya (dış güdümlü himaye yönetimine) razı olarak onursuz bir şekilde uzlaşı yolunu tercih etmişlerdir.
Tüm bu saldırılar ve teslimiyet karşısında durumdan vazife çıkaran Türk Milleti de yurdun dört bir yanında milli cemiyetler kurarak karşı mücadele başlamıştır.
Kurulan Milli Cemiyetleri (Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri) de şu şekilde sıralamak mümkündür:
1. Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya ve çevresini özellikle Mavri Miranın faaliyetlerine karşı korumak amacıyla kurulmuştur. İlk kurulan cemiyettir.
2. İzmir Müdafaa-i Hukuk -1 Osmaniye Cemiyeti: Batı Anadolu’yu Rumlara karşı korumak amacıyla kurulmuştur. İzmir’in işgali sonrası Anadolu’ya milli mücadele için cephane taşımışlardır.
3. Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti: Rum Pontus cemiyetine karşı faaliyet gösteren, Trabzon ve çevresini korumaya çalışan cemiyettir.
4. Kilikyalılar Cemiyeti: Çukurova bölgesini Ermenilere ve Fransızlara karşı savunmak amacıyla kurulmuştur.
5. Redd-i İlhak Cemiyeti: İzmir’in Yunanlılarca işgaliyle beraber ilhakı önlemek amacıyla kurulmuştur. İşgallere karşı fiilen karşı koymuşlardır.
6. Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti: Merkezi Sivas olmak üzere kurulmuş ve kısa sürede bütün vatana yayılmıştır. İşgalleri protesto ettikleri gibi Milli Mücadele’ye para ve Mal yardımı sağlamışlardır.
7. Milli Kongre Cemiyeti: Türk halkının haklılığını basın yoluyla Dünya kamuoyuna duyurmayı amaçlayan bir cemiyettir. Silahlı direnişi düşünmemiştir.
Milli Cemiyetlerin hemen hepsinin kuruluşunda dayandıkları nokta Wilson ilkeleridir. Milliyetçilik ve bağımsızlık amacıyla Mondros Mütarekesi’nden sonra kurulmuşlardır. Başlangıçta basın-yayın yoluyla mücadeleyi, gerekirse silahlı direnişe geçmeyi amaçlamışlardır.
Milli cemiyetler kendi bölgelerini kurtarmak için kurulmuş ise de Sivas kongresi ile birlikte Mustafa Kemal Paşa komutasında Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleşmişlerdir.
Bugünkü varlığımızı bu mücadeleyi büyük bir ustalıkla silahlı direniş aşamasına geçiren, askeri dehası sayesinde zaferle sonuçlandırarak Lozan Antlaşması ile taçlandıran büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e borçluyuz.
Umarım tarih tekerrür etmez ve benzer bir mücadeleyi tekrar yaşamayız.
Dr. Vecdet Öz
