Wagner lideri Yevgeniy Prigojin‘in ölümünden sonra sessizliğini bozan Rusya devlet başkanı Vladimir Putin, Prigojin’in ailesine başsağlığı diledi.
Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin, Wagner lideri Yevgeni Prigojin’in yolcu listesinde olduğu uçağın düşmesinin ardından ilk kez konuştu. Putin, Prigojin ve kazada hayatını kaybedenlerin ailelerine başsağlığı dilediğini açıkladı. Rusya Cumhurbaşkanı Putin, “Prigojin’i 90’lardan beri tanıyordum, yetenekli bir işadamıydı” dedi.
Vladimir Putin televizyonda yaptığı açıklamada, Prigojin’le birlikte 10 kişinin hayatını kaybettiği uçak kazasıyla ilgili resmi soruşturmanın sonucunu beklemenin gerekli olduğunu ve incelemenin biraz zaman alacağını söyledi. Putin, uçaktaki yolcuların Ukrayna’daki savaşa “önemli katkı sağladığını” söyledi.
Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk bölgesinin Moskova kontrolünde bulunan kısmının Rusya tarafından atanan lideri Denis Puşilin ile televizyonda yayınlanan röportajında Putin, “Bunu hatırlıyoruz, biliyoruz ve unutmayacağız” dedi.
Prigojin’i “kaderi zor bir adam” olarak tanımlayan Putin, “Hayatta ciddi hatalar yaptı ve ihtiyaç duyduğu sonuçları elde etti – hem kendisi için hem de son aylarda olduğu gibi ortak bir amaç için” diye ekledi.
Putin dün, Güney Afrika’daki BRICS zirvesinde video konferansla yaptığı konuşmada önündeki metne bağlı kalarak, uçak kazasıyla ilgili bir şey söylememişti.
Rus sivil havacılık dairesi Rosaviatsia dün, iki ay önce Putin’e karşı başarısız bir isyana liderlik eden Prigojin’in Rusya’nın batısında düşen bir uçakta olduğunu açıklamıştı. Yetkililer, Moskova’dan St. Petersburg’a giden özel uçağın başkentin kuzeyindeki Kuzhenkino köyü yakınlarına düşmesinin ardından uçakta bulunan üçü pilot toplam 10 kişinin hayatını kaybettiğini ve yolcular arasında Wagner’in lideri Prigojin ile sağ kolu Dimitri Utkin’in de bulunduğu belirtmişti.
Rus yetkililer ise yoğun spekülasyonlar sürerken kazanın nedenine ilişkin bir soruşturma başlattı.
Amerikan istihbaratının ön değerlendirmesine göre kaza nedeni kasıtlı patlama
ABD’li ve Batılı yetkililere göre, ABD’nin ön istihbarat değerlendirmesi, Wagner lideri Yevgeni Prigojin’in öldüğü varsayılan uçak kazasının kasıtlı olarak gerçekleşen bir patlamadan kaynaklandığını ortaya koydu.
İsminin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkililerden biri, patlamanın Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in “muhalifleri susturmaya yönelik köklü geçmişiyle” örtüştüğünü söyledi. Yetkililer, Rus liderin otoritesine meydan okuyan isyanın intikamını almak amacıyla Prigojin ve bazı Wagner üyelerinin ölümüne neden olduğuna inanılan patlamanın nedeni hakkında herhangi bir ayrıntı vermedi.
İngiliz yayın kurumu BBC’ye konuşan İngiltere’nin dış istihbarat servisi’nin (MI6) eski başkanı John Sawers da, Prigojin’in öldürülmesinin arkasında yüksek olasılıkla Putin’in olduğunu söyledi. Sawers, “Rusya gibi yerlerde gerçeklerden asla tam olarak emin olamazsınız ama tüm göstergeler Putin’in onu saf dışı bıraktığına işaret ediyor, kontrolü yeniden ele geçirdi” dedi.
Ukrayna Savunma Bakanı’nın danışmanı Yuri Sak da yine BBC’ye yaptığı açıklamada, Prigojin’in ölüm haberinin Ukrayna için iyi bir haber olduğunu söyledi. Sak, “Bir terörist eksilmesi Rusya’da daha fazla istikrarsızlık demek. Bu da Rusya’nın kendi halkından korkan bir terörist tarafından yönetilen başarısız bir devlet haline geldiğinin bir başka işareti” dedi.
Bu arada ABD Başkanı Joe Biden dün uçak kazası haberinin ardından yaptığı açıklamada, haberlere şaşırmadığını ifade etti. Beyaz Saray, Biden’ın kaza hakkında bilgilendirildiğini açıkladı. Biden, “Rusya’da olup da Putin’in arkasında olmadığı pek bir şey yok ama cevabı bilecek kadar bilgim yok” dedi.
62 yaşındaki Prigojin, Haziran ayında 24 saat süren isyanı yönettiğinden beri kamuoyunda çok yer almadı. En son bu hafta başında Afrika’da belirtilmemiş bir yerde çekildiği söylenen bir videoda görüldü. Wagner paralı asker grubu 2014 yılında kuruldu ve iki ay önceki isyana kadar Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşında aktif rol oynadı.
Wall Street Journal’ın haberi:
Çarşamba günü Moskova saatiyle akşam 6’dan kısa bir süre sonra, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in otoritesine meydan okuyan kısa ömürlü Haziran ayaklanmasına öncülük eden Wagner paramiliter grup sahibi Yevgeny Prigozhin’i taşıyan bir Embraer jeti, Moskova’nın kuzeybatısındaki uçuş takip radar ekranlarından aniden kayboldu.
Çevredekiler tarafından yayınlanan videolarda, bir kanadı eksik olan uçağın spiral şeklinde yere düştüğü görülüyor.
Yaklaşık bir saat sonra, başarısız isyandan bu yana iktidar üzerindeki hakimiyetinin gücünü yansıtmaya çalışan Putin, yaklaşık 500 mil uzaktaki Kursk’ta kürsüye çıktı. Kazadan hiç bahsetmedi ve bunun yerine Rusya’nın II. Dünya Savaşı’nda Nazilere karşı kazandığı zaferi yücelten ve şu anda komşu Ukrayna’da savaşan adamları öven bir konuşmaya başladı.
Ülkenin Ukrayna’daki kayıpları artarken, Rusya’nın şiddet içeren politikasında bu, son bölümün sonu ve muhtemelen bir sonraki bölümün başlangıcıydı; ordunun üst kademeleri ve yönetici seçkinler arasındaki çatlaklar derinleşiyordu. Putin’in Şubat 2022’de başlattığı savaş, ülke için II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en ölümcül çatışmadır ve şimdiden Rusya’nın ekonomisine ve sosyal dokusuna derin zararlar vermiştir.
Rus sivil havacılık otoriteleri, Prigozhin ve diğer iki üst düzey Wagner komutanının uçağının düşmesi sonucu öldürüldüğünü söyledi. Hükümet kazanın nedenini araştırdığını söyledi. Ancak Ukrayna’dan Afrika’ya kadar savaşan Wagner grubuna yakın sosyal medya kanalları, uçağın Rus askeri uçaksavar füzesi tarafından imha edildiğini ileri sürdü.
Eğer Prigozhin’in uçağı gerçekten de kasıtlı olarak düşürüldüyse, bu, Kremlin’in sadık ve güvenilir bir müttefiki olarak yıllar sonra Rusya Devlet Başkanı’nın 23 yıllık iktidarında Putin için en ciddi tehdide dönüşen bir adamın alenen idam edilmesi anlamına gelecektir. Putin’in Rusya’sındaki göz göze siyasette sadakat çok önemli.
Kaynak: TASS
Rusya odaklı siyasi danışmanlık R.Politik’in kurucusu Tatiana Stanovaya, “Rusya’nın seçkinleri bunu Kremlin’e karşı ayaklanmanın intikamı olarak görecek ve bu, kontrolün hala Putin’de olduğunu herkese açıkça gösteren bir hamle” dedi.
Prigozhin sık sık Rusya’nın üst düzey komutanlarını beceriksizlik nedeniyle alenen eleştiriyordu; bu da Ukrayna’daki komutanların giderek artan eleştirilerini yansıtıyordu. Prigozhin isyanından sonra büyük ölçüde sessiz kalsa da, Rusya’nın her yerinde sosyal medyada yer aldığına dair haberler Kremlin’in savaş çabalarını eleştirenlere yem oldu.
Ancak Prigozhin’in kamuoyu önünde ortadan kaldırılması, kısmen Rusya’nın yozlaşmış askeri komutanlarına karşı küfür dolu saldırılar yaparak popülerlik kazandığı savaş alanında bile Rusya açısından sonuçlar doğurabilir.
Wagner bağlantılı sosyal medya hesapları eski iş adamını kahraman olarak nitelendirirken, ölümünün arkasında duranları vatana ihanetle suçladı.
Rus askeri analisti ve muhabir Roman Saponkov, Telegram’da şunları yazdı: “Bunu emreden kişilerin ordu içindeki ruh hali ve moral hakkında hiçbir fikri yok. Prigozhin cinayetinin feci sonuçları olacak.”
Wagner bağlantılı bir Telegram kanalında yayınlanan fotoğraf, yanan uçak enkazını gösteriyor. FOTOĞRAF: GRİ BÖLGE/AGENCE FRANCE-PRESSE/GETTY IMAGES
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky’nin danışmanlarından biri, düşen uçağın Putin’e sadakatsizliğe karşı Rus elitlerine bir mesaj olduğunu söyledi.
Prigojin iki ay önce 23 Haziran’da bir isyan başlatarak güneydeki Rostov şehrini ele geçirip Rusya savunma bakanı Sergei Shoigu ve genelkurmay başkanı Orgeneral Valery Gerasimov’un görevden alınmasını talep ederek Moskova’ya yürüdüğünde dünyanın dikkatini çekti. Wagner ayrıca birkaç Rus askeri uçağını da düşürdü.
Wagner, Savunma Bakanlığı liderliğini Ukrayna’nın doğusundaki Bakhmut şehrine saldırısı için kendisine gerekli mühimmatı sağlamayı reddetmekle suçlamıştı . Kuvvetleri bu yıl şehri ele geçirdi ve Moskova’ya son savaş zaferlerinden birini yaşattı.
Prigozhin’in isyanı, Putin ile Prigozhin arasında Wagner’in operasyonlarını komşu Belarus’a taşıyacağı ve liderlerinin dokunulmazlık alacağı bir anlaşmanın imzalanmasıyla sona erdi.
Anlaşmaya aracılık eden Belarus Devlet Başkanı Alexander Lukashenko daha sonra Prigozhin’in memleketi St. Petersburg’a döndüğünü söyledi. Bu hafta yayınlanan bir videoda, görünüşe göre Afrika’da bulunan ve Wagner için yeni üyeler arayan Prigozhin yer alıyordu.
Merkezi İstihbarat Teşkilatı Direktörü William Burns , geçtiğimiz ay Aspen’de yaptığı açıklamada, Wagner ayaklanması nedeniyle güç imajı zarar gören Putin’in er ya da geç bu aşağılanmanın intikamını alacağını öngörmüştü.
Burns o dönemde “Putin intikamın nihai elçisidir” demişti. “Prigozhin’in yerinde olsaydım yemek tadımcımı kovmazdım.”
İsyanının ardından Prigozhin, Kremlin’in üst düzey yöneticilerinin baş aleyhtarı ve Wagner’in en iyi destekçisi olarak kendisi için geliştirdiği rolü büyük ölçüde terk ederek halkın gözünden kayboldu. Zaman zaman askeri bir çadırda, iç çamaşırlarıyla gösterildiğinde ya da Rusya-Afrika zirvesinin delegeleriyle buluştuğunda yeniden ortaya çıktığında, yaptıkları büyük ölçüde bir gizemdi.
Wagner şefi Yevgeny Prigozhin Haziran ayında bir isyan başlattı ve Rusya savunma bakanının görevden alınmasını talep etti. FOTOĞRAF: ALEXANDER ERMOCHENKO/REUTERS
Prigozhin, Putin’le aynı St. Petersburg sokaklarında büyüdü ve Kremlin’in Rusya’nın iktidar koltuğunda ve Putin’in çeşitli konutlarında görkemli ziyafetler sunmak için düzenli olarak çağırdığı Prigozhin’in Concord catering acentesi aracılığıyla ona yakınlaştı.
Prigozhin’i tanıyanlar, onun kendisini beğendirme konusunda usta olduğunu, bu beceriyi başkanın ve yakın çevresinin güvenini kazanmak için kullandığını söylediler. 2014 yılında Kremlin’in çıkarları doğrultusunda Ukrayna ve Suriye gibi yerlerde faaliyet gösteren özel bir askeri şirketi yönetme teklifiyle öne çıktı. Wagner ayrıca, Prigozhin’in onu esas olarak elmas ve altın ticaretinden para kazanmak için bir araç olarak kullandığı ve Orta Afrika Cumhuriyeti hükümeti için kişisel koruma güçleri olarak çalıştığı Afrika’ya da genişledi.
FBI’a göre Prigozhin daha sonra 2016 ABD başkanlık seçimlerine müdahale eden İnternet Araştırma Ajansı adlı bir çevrimiçi propaganda operasyonunun sahibi oldu. 2018’de kendisi için ABD’de tutuklama emri çıkarıldı.
Prigozhin’in statüsü savaşın başlamasıyla birlikte keskin bir şekilde yükseldi. Wagner ordusunu güçlendirmeye çalışırken kendisine ülkenin geniş hapishane sisteminden asker toplama izni verildi ve askerlerini Doğu Ukrayna’ya ilerlemeye itti. Wagner, acımasız dövüşler sayesinde, asker kaçaklarını genellikle balyozla infaz etme geleneğiyle ünlendi.
Uçuş takip hizmeti FlightRadar24’ün Wall Street Journal verilerine göre, Prigozhin’e ait Embraer jeti Moskova’nın yaklaşık 160 kilometre kuzeybatısında radardan çıktı. Uçak, Moskova saatiyle akşam 6’dan kısa bir süre sonra ortadan kaybolmadan önce yaklaşık 28.000 feet yükseklikte seyrediyordu.
Prigozhin’e yakın popüler Telegram kanalı Greyzone, uçağının Rusya Savunma Bakanlığı’nın hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü söyledi. Rusya sosyal medyasında Wagner’in diğer bazı destekçileri öfkelerini dile getirerek, Ukrayna’daki ön saflardaki pozisyonlarını terk etmeleri ve Rusya içindeki adaletsizliklere odaklanmaları çağrısında bulundu.
Rusya sivil havacılık otoritesi, Wagner’in başkomutanı Dmitry Utkin’in de düşen uçakta olduğunu söyledi.
Pentagon, kendi kararını vermek için istihbaratı incelediğini söyleyerek, kaza ve Prigozhin’in uçakta olup olmadığı hakkında yorum yapmaktan kaçındı.
Başkan Biden, Rusya’daki uçak kazasına ilişkin soru üzerine, “Hatırlarsınız, tarafınızdan bu konu sorulduğunda ‘Neye bindiğime dikkat ederim’ demiştim. Ne olduğunu tam olarak bilmiyorum ama şaşırmadım.”
Yorumlar kapalı.