Aylar boyunca Amerikan casusları, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun her hareketini izlemişti. Venezuela hükümeti içinden bir kaynağın da dahil olduğu küçük bir ekip, 63 yaşındaki Maduro’nun nerede uyuduğunu, ne yediğini, ne giydiğini ve hatta üst düzey askeri yetkililere göre “evcil hayvanlarını” bile gözlemliyordu.
Ardından, Aralık ayı başlarında, “Mutlak Kararlılık Operasyonu” olarak adlandırılan planlı bir operasyonun son düzenlemeleri yapıldı. Bu, aylar süren titiz planlama ve tatbikatların sonucuydu. Hatta ABD’li seçkin birlikler, giriş güzergahlarını talim etmek için Maduro’nun Caracas’taki güvenli evinin birebir boyutlu bir kopyasını bile oluşturmuştu.
Soğuk Savaş’tan bu yana görülmemiş olağanüstü bir ABD askeri müdahalesi anlamına gelen plan, çok gizli tutuldu. Kongre önceden bilgilendirilmedi veya görüşü alınmadı. Ayrıntılar kesinleştikten sonra, üst düzey askeri yetkililer harekete geçmek için en uygun koşulları beklemekten başka bir şey yapmadılar.
Yetkililer Cumartesi günü yaptıkları açıklamada, sürpriz unsurunu en üst düzeye çıkarmak istediklerini söyledi. Dört gün önce ABD Başkanı Donald Trump’ın onay vermesiyle bir yanlış başlangıç yapıdı, ancak sonra daha iyi hava koşullarını ve bulutların dağılmasını beklemeyi tercih ettiler.
ABD’nin en yüksek rütbeli askeri yetkilisi General Dan Caine, Cumartesi sabahı düzenlediği basın toplantısında, “Noel ve Yeni Yıl boyunca geçen haftalarda, ABD ordusu kadın ve erkekleri, doğru koşulların oluşmasını gelmesini ve başkanın bize harekete geçme emri vermesini sabırla bekleyerek hazırda beklediler” dedi.
‘İyi şanslar ve Tanrı yardımcınız olsun’
Trump’ın operasyona başlama emri nihayet Cuma günü Doğu Zaman Dilimi’ne göre 22:46’da (Türkiye saatiyle 06:46’da) geldi.
Trump, gece yapılan baskından saatler sonra Cumartesi günü Fox & Friends programına yaptığı açıklamada “Bunu dört gün önce, üç gün önce, iki gün önce yapacaktık ve sonra birdenbire fırsat doğdu. Biz de ‘Hadi yapın’ dedik” şeklinde konuştu.
General Caine, “Bize ‘iyi şanslar ve Tanrı yardımcınız olsun’ dedi ve biz de buna müteşekkir olduk” dedi.
Trump’ın emri Caracas’ta gece yarısından kısa bir süre önce alındı ve bu orduya gecenin büyük bir bölümünü karanlıkta geçirme fırsatı verdi.
Ardından gelen iki saat yirmi dakikalık hava, kara ve deniz operasyonu, Washington’da ve dünyanın dört bir yanında birçok kişiyi hayrete düşürdü.
Ölçek ve hassasiyet açısından neredeyse emsalsizdi. Ve olay, birçok bölgesel güç tarafından derhal kınandı. Brezilya Cumhurbaşkanı Lula da Silva, Venezuela liderinin şiddet yoluyla yakalanmasının “tüm uluslararası toplum için son derece tehlikeli bir emsal daha oluşturduğunu” söyledi.
Trump, operasyonu Beyaz Saray’daki özel odadan takip etmedi. Bunun yerine, Florida, Palm Beach’teki Mar-a-Lago kulübünde danışmanlarıyla birlikteydi ve CIA Direktörü John Ratcliffe ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun eşliğinde operasyonun canlı yayınını izledi.
Trump Cumartesi günü yaptığı açıklamada, “Görmesi inanılmaz bir şeydi,” dedi. “Olanları görseydiniz, yani ben kelimenin tam anlamıyla bir televizyon programı izler gibi izledim. Ve hızı, şiddeti görseydiniz… bu inanılmaz bir şeydi, bu insanların yaptığı inanılmaz bir işti.”
Trump’ın, Maduro’yu “uyuşturucu kaçakçılığı ve narko terörle” itham etmesi ve bölgede uyuşturucu nakliyatı yapmakla suçlanan onlarca küçük teknenin havaya uçurulmasından sonra son aylarda bölgeye büyük bir güç konuşlandırıldı. Binlerce asker, bir uçak gemisi ve onlarca savaş gemisinden oluşan güç, bölgede onyıllardır yapılan en büyük askeri yığınak oldu.
Ancak Mutlak Kararlılık Operasyonu’nun ilk belirtileri gökyüzünde görüldü. ABD’li yetkililere göre, gece boyunca bombardıman uçakları, savaş jetleri ve keşif uçakları da dahil olmak üzere 150’den fazla uçak görev yaptı.
Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada “Tüm manevra, inişler, uçak sayısı çok karmaşıktı, son derece karmaşıktı. Her olası durum için bir savaş uçağımız vardı” dedi.
Caracas’ta yerel saatle yaklaşık 02:00’de (TSİ 09:00) şiddetli patlamalar duyuldu ve şehrin üzerinde duman bulutları yükseldiği görüldü.
BBC muhabiri Ana Vanessa Herrero, “Çok büyük bir ses, şiddetli bir patlama duydum” dedi.
“Bütün pencereler sallandı. Hemen ardından neredeyse tüm manzarayı kapatan büyük bir duman bulutu gördüm.”
“Şehrin her yerinde uçaklar ve helikopterler uçuyordu.”
Kısa süre sonra, gökyüzünde çok sayıda uçağı gösteren videolar ve patlamaların ardından oluşan manzarayı gösteren diğer videolar sosyal medyada hızla yayılmaya başladı.
Videolardan birinde, Caracas üzerinde alçak irtifada uçan bir helikopter konvoyunun üzerinde, patlamalardan yükselen dumanlar görülüyordu.
Görgü tanığı Daniela BBC’ye yaptığı açıklamada “Saat 01:55 civarında patlamaların gürültüsü ve Caracas üzerinde uçan uçakların uğultusuyla uyandık. Her yer tam karanlığa gömülmüştü, sadece yakındaki patlamaların ışıkları geliyordu.” dedi.
Daniela ayrıca “Komşular apartman grubunun sohbetinde mesajlaşıyorlardı, hepsi ne olup bittiğinden habersiz ve patlamalardan korkmuşlardı” diye de ekledi.
BBC Doğrulama Birimi, Caracas çevresindeki bölgelerde meydana gelen patlamaları, yangınları ve dumanı gösteren bir dizi videoyu inceleyerek nerelerin hedef alındığını tam olarak tespit etti.
Şu ana kadar Generalissimo Francisco de Miranda Hava Üssü, La Carlota olarak bilinen bir havaalanı ve Caracas’ın Karayip Denizi’ne açılan ana geçidi olan Port La Guaira da dahil olmak üzere vurulan beş yer teyit edildi.
Yetkililer, ABD saldırılarının bazılarının hava savunma sistemlerini ve diğer askeri hedefleri hedef aldığını söyledi.
Trump ayrıca, operasyonun başlamasından önce Caracas’taki elektriğin kesildiğini söyledi ama bunun nasıl yapıldığını söylemedi.
Trump “Caracas’ın ışıkları, sahip olduğumuz belirli bir uzmanlık sayesinde büyük ölçüde kapatıldı” dedi. “Karanlıktı ve ölümcüldü” diye de ekledi.
‘Geldiğimizi biliyorlardı’
Caracas saldırı sesleriyle yankılanırken, ABD güçleri şehre girdi.
BBC’nin ABD’deki ortağı CBS’in çeşitli kaynaklardan elde ettiği bilgilere göre bu güçler arasında ABD ordusunun en üst düzey özel görev birimi olan seçkin Delta Force üyeleri de bulunuyordu. Ağır silahlıydılar ve Maduro’nun güvenli evinin metal kapılarını kesmek zorunda kalmaları ihtimaline karşı bir de kaynak makinesi taşıyorlardı.
General Caine’e göre, birlikler yerel saatle 02:01’de başlayan saldırılardan kısa bir süre sonra Maduro’nun bulunduğu yere ulaştı. Trump, güvenli evi Caracas’ın merkezindeki askeri bir “kale” olarak tanımladı ve “Bizi bekliyorlardı. Geleceğimizi biliyorlardı” dedi.
Askerler olay yerine vardıklarında ateş altına alındılar ve ABD helikopterlerinden biri vuruldu ancak yine de uçmaya devam edebildi.
General Caine, “Askerler Maduro’nun yerleşkesine indi ve hız, hassasiyet ve disiplinle hareket etti” dedi.
Trump, “İçeri zorla girdiler ve aslında zorla girilemeyecek yerleri, yani tam da bu amaçla oraya konulmuş çelik kapıları kırdılar” diye konuştu.
Maduro’nun eşi Cilia Flores’in de gözaltına alındığı operasyonun başlamasının ardından Rubio, Kongre üyelerini operasyon hakkında bilgilendirmeye başladı.
Bu karar o zamandan beri ABD Kongresi’ndeki bazı üyeleri öfkelendirdi.
Demokrat Parti’nin Senato’daki lideri Chuck Schumer “Şunu açıkça belirteyim: Nicolas Maduro gayrimeşru bir diktatör. Ancak Kongre’nin onayı ve sonrasında ne olacağına dair güvenilir bir plan olmadan askeri harekât başlatmak pervasızca bir davranış” dedi.
Rubio Cumartesi günü düzenlediği basın toplantısında, Kongre’ye önceden bilgi vermenin görevi tehlikeye atacağını söyledi. Trump ise “Kongre’nin bilgi sızdırma eğilimi var. Bu iyi olmazdı” diye ekledi.
Maduro’nun yerleşkesine ABD’li seçkin birlikler akın ederken, Trump, son aylarda Kübalı korumaların sayısını artırdığı bildirilen Venezuela Devlet Başkanı’nın güvenli bir odaya kaçmaya çalıştığını söyledi.
Trump “Güvenli bir yere ulaşmaya çalışıyordu ama orası güvenli değildi çünkü kapıyı yaklaşık 47 saniye içinde havaya uçurduk” dedi.
“Kapıya kadar geldi. Kapatamadı. O kadar hızlı bir şekilde üzerine saldırdılar ki odaya giremedi.”
2013’te başkanlığı devralan Maduro’nun tutuklanmaya direnmesi durumunda öldürülüp öldürülmeyeceği sorulduğunda Trump “Olabilirdi” yanıtını verdi.
ABD tarafında ise “birkaç kişi vuruldu” dedi, ancak hiçbir ABD askeri hayatını kaybetmedi. Venezuela yetkilileri ise herhangi bir kayıp olduğunu doğrulamadı.
ABD daha önce Maduro’nun tutuklanmasına yol açacak bilgi için 50 milyon dolar ödül önermişti. Ancak Cumartesi günü yerel saatle 04:20’de, Maduro ve eşi ABD Adalet Bakanlığı’nın gözetiminde helikopterlerle Venezuela topraklarından ayrıldı ve nihayetinde New York’a götürüldüler; burada haklarında suç duyurusunda bulunulması bekleniyor.
Bundan yaklaşık bir saat sonra Trump, Maduro’nun yakalandığını dünyaya duyurdu. “Maduro ve eşi yakında Amerikan adaletinin tüm gücüyle karşı karşıya kalacaklar” dedi.
Katkıda bulunan: Cristobal Vasquez
BBC Türkçe
ABD’nin hava saldırıları sonrası Venezuela’dan çıkardığı Maduro ve eşi New York’a götürüldü
ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela’ya saldırılar düzenlediklerini ve ülkenin devlet başkanı Nicolas Maduro’yu ele geçirdiklerini açıkladı.
Maduro ve eşi Cilia Flores, ABD’nin New York eyaletindeki Stewart Hava Ulusal Muhafız Üssü’ne götürüldü.
Donald Trump daha önce Maduro’nun USS Iwo Jima gemisinde gözleri bağlı halde çekilmiş bir fotoğrafını paylaşmıştı.
Trump, ABD’nin, “güvenli, düzgün ve adil bir geçiş süreci sağlayana kadar” Venezuela’yı “yöneteceğini”, Maduro’nun da New York’ta yargılanacağını söyledi.
ABD Adalet Bakanı Pam Bondi de, Maduro’nun “uyuşturucu ve silah kaçakçılığı suçlamalarıyla” yargılanacağını duyurdu.
Venezuela Başkan Yardımcısı Delcy Rodríguez ise devlet televizyonundan yaptığı konuşmada, Maduro’nun ülkenin tek devlet başkanı olduğunu belirtti.
Nicolas Maduro, ABD’de “uyuşturucu ve silah kaçakçılığı yapmakla” suçlanıyor.
Maduro daha önce bir uyuşturucu kartelinin lideri olduğu iddialarını reddetmişti.
Venezuela hükümeti ise ABD’nin “son derece ciddi bir askeri saldırı” düzenlediğini belirterek ülkede olağanüstü hal ilan etti.
Trump ne dedi?
ABD Başkanı Donald Trump, Mar-a-Lago’daki konutunda basın toplantısı düzenleyerek Venezuela’da düzenledikleri saldırılar hakkında bilgi verdi.
Donald Trump konuşmasına operasyonu överek başladı.
Trump, “Hava, kara ve denizdeki ezici askeri gücümüz, muhteşem bir saldırı başlatmak için kullanıldı. Bu, insanların İkinci Dünya Savaşı’ndan beri görmediği türden bir saldırıydı” dedi.
ABD’nin geçici olarak Venezuela’yı yöneteceğini söyleyen Trump, ülkede nasıl bir yönetim olacağı sorusuna, “Şu anda bazı kişileri görevlendiriyoruz ve bu kişilerin kimler olduğunu size bildireceğiz” yanıtını verdi.
Trump, Amerikalı büyük şirketlerin “petrol işinde başarısız” dediği Venezuela’ya gireceğini, altyapıyı onaracağını ve “ülke için para kazanmaya başlayacağını” belirtti.
Gerekirse ABD’nin Venezuela’ya ikinci ve “çok daha büyük” bir saldırı düzenlemeye hazır olduğunu kaydeden Trump, başlangıçta bunun için hazırlıklı olduklarını ancak muhtemelen yeni bir saldırının gerekmeyeceğini söyledi.
ABD’nin Venezuela’daki saldırıları hakkında neler biliniyor?
ABD, 2 Ocak’ı 3 Ocak”a bağlayan gece Venezuela’da birden fazla noktaya saldırı düzenledi.
Başkent Caracas’ta arka arkaya patlamalar meydana geldi, şehir üzerinde helikopterlerin uçtuğu görüldü.
Caracas’ta pek çok yerde elektrik kesintisi yaşandı.
Hedef alınan yerler arasında askeri üsler ve havaalanları da vardı.
Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro saldırıları, “ABD’nin ülkesinin petrolünü ve madenlerini ele geçirme girişimi” olarak nitelendirdi ve OHAL ilan etti.
Venezuela hükümeti, halka “yönetime güvenme” çağrısı yaptı.
Ardından Trump, Maduro ve eşinin “yakalanarak ülke dışına çıkarıldığını” açıkladı.
BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS News’a konuşan Amerikalı yetkililer, Maduro’nun ABD ordusunun Delta Gücü tarafından “yakalandığını” bildirdi.
Delta Gücü, ABD ordusunun en üst düzey terörle mücadele birimi.
CBS News’a göre, Venezuela hükümetindeki bir CIA ajanı, ABD’nin Maduro’nun yerini tespit etmesine yardımcı oldu.
ABD operasyonunda CIA ajanının rol oynadığını ilk olarak Amerikan New York Times gazetesi kamuoyuna duyurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump Fox News’a yaptığı açıklamada, Maduro’nun “evden çok kale gibi bir yerde yakalandığını” söyledi, “Çok fazla insanı öldürdüler, çok fazla Amerikalıyı, hatta kendi ülkelerindeki insanları da” dedi, Maduro’ya bir hafta önce “Teslim ol” çağrısı yaptığını hatırlattı.
Muhalefet lideri Machado: ‘Özgürlük saati geldi’
Venezuela’nın ülke dışında olan muhalif lideri María Corina Machado ise X hesabından ABD’nin müdahalesine destek verdi ve “Venezuelalılar özgürlük saati geldi” mesajını paylaştı.
Nobel Barış Ödülü sahibi Machado, Maduro’nun müzakere yoluyla görevden ayrılmayı reddettiği için iktidardan uzaklaştırıldığını söyleydi.
Machado, 2024 seçimlerinde muhalefetin adayı olan Edmundo Gonzalez’in artık başkanlık görevini “üstlenmesi” gerektiğini savundu.
Trump ise düzenlediği basın toplantısında, Machado’nun Venezuela’nın yeni lideri yapılıp yapılmayacağı sorusuna Trump, “İyi bir kadın ama ülke içinde desteği yok” yanıtını verdi.
BBC Mundo Muhabiri Norberto Paredes, Venezuela’da sosyal medya kullanıcılarının, son gelişmelerin yıllardır siyasi, ekonomik ve sosyal krizle karşı karşıya olan ülkeyi daha fazla istikrarsızlığa sürüklemesinden korktuğunu söylüyor.
Venezuela’da muhalefet uzun yıllardır yönetimi demokrasiyi ve insan haklarını ayaklar altına almakla suçluyor.
Machado, Maduro’nun 2024’teki seçimleri “çaldığını” iddia ediyor.
Machado bu seçimlere katılmaktan men edilmişti.
Venezuela: ‘ABD’nin müdahalesine yanıt verilecek’
Saldırıların ardından Venezuela hükümetinden yapılan ilk açıklamalarda ABD’nin müdahalesine yanıt verileceği belirtildi.
Nicolas Maduro daha önce ABD’nin, “Venezuela’nın stratejik kaynaklarını ele geçirerek ülkesinin siyasi bağımsızlığına güç kullanarak son vermek” istediğini söylemiş ve seferberlik ilan etmişti.
Venezuela İçişleri Bakanı Diosdado Cabello vatandaşları sakin olmaya ve ülkenin lider kadrosuna güvenmeye çağırdı.
Venezuela Savunma Bakanı Vladimir Padrino da “Yabancı birliklere direneceğiz” dedi.
Öte yandan, ABD’de de Trump’ın adımının yasalara uygunluğu tartışılmaya başlandı.
Cumhuriyetçi Senatör Mike Lee, “Savaş ilanı veya askeri güç kullanımına yetki verilmediği durumlarda, bu eylemi anayasal olarak meşru kılabilecek bir şey varsa, bunu öğrenmeyi dört gözle bekliyorum” dedi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin “silahlı saldırı eyleminden” derin endişe duyduğunu açıkladı.
Açıklamada, “Venezuela’ya, dışarıdan herhangi bir yıkıcı, askeri müdahale olmadan kendi kaderini belirleme hakkı tanınmalıdır” denildi.
Komşu ülke Kolombiya da Venezuela sınırına asker konuşlandıracağını duyurdu.
Maduro ‘ABD’yle görüşmeye açığız’ demişti
Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, Perşembe günü ABD ile “nerede ve ne zaman isterse” görüşmeye açık olduğunu söylemişti.
Venezuela Devlet Televizyonu’na konuşan Maduro, Trump’ın, CIA tarafından gerçekleştirildiği bildirilen ve ülke içindeki ilk saldırı olarak kayda geçen, Venezuela’daki bir tesisin vurulduğuna dair açıklamasına yanıt vermekten kaçınmıştı.
Maduro’nun röportajından birkaç gün önce ise Trump, ABD’nin Venezuela’ya ait olduğu iddia edilen uyuşturucu botlarıyla bağlantılı bir “rıhtım bölgesine” saldırı düzenlediğini, “botları uyuşturucuyla doldurdukları yerde büyük bir patlama” meydana geldiğini söylemişti.
ABD, Venezuela üzerinde haftalardır baskıyı artırıyordu.
Trump, Maduro’yu “Venezuela’nın hapishanelerini ve akıl hastanelerini boşaltmakla” ve mahkûmları ABD’ye göç etmeye “zorlamakla” suçlamıştı.
Trump, Maduro’yu ayrıca, petrol gelirlerini uyuşturucu bağlantılı suçları finanse etmek için kullanmakla itham etmişti.
ABD, Eylül ayında, Pasifik ve Karayipler’deki gemileri hedef alarak, uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddia edilen botlara yönelik 30 saldırı düzenledi.
2 Eylül’de uluslararası sularda bir tekneye düzenlenen ilk saldırıdan bu yana bu saldırılarda 110’dan fazla kişi hayatını kaybetti.
BBC
