Çin lideri Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ziyaretinden sadece birkaç gün sonra Çarşamba günü Pekin’de bir araya gelerek stratejik bağlarını ve büyüyen enerji ticaretini övdüler.
Putin ve Xi, ticaret, teknoloji ve medya alışverişi gibi alanlarda 40’tan fazla iş birliği anlaşmasının imzalanmasına nezaret etti. Özellikle petrol ve doğalgaz alanındaki büyüyen ticaretlerini vurgulayan ikili, uluslararası ilişkiler konusunda aynı çizgide olduklarını açıkladı.
İmza töreninin ardından heyet üyelerine ve gazetecilere hitap eden Xi, iki ülke arasındaki ilişkilerin “tarihin en yüksek seviyesine” ulaştığını söyledi. İki taraf ayrıca, ilk olarak 2001 yılında imzalanan dostluk anlaşmasını uzatma konusunda da anlaştı.
Putin salondakilere “ekonomik işbirliğinin itici gücü, enerji sektöründeki Rus-Çin işbirliğidir” dedi.
Putin, “Ortadoğu’daki kriz ortamında Rusya, güvenilir bir kaynak tedarikçisi rolünü sürdürmeye devam ederken, Çin de bu kaynakların sorumlu bir tüketicisi olmaya devam ediyor” diyerek, ABD’nin İran’daki savaşına açık bir gönderme yaptı.
Çin devlet medyasına göre Xi, Orta Doğu’da “çatışmaların tamamen sona erdirilmesi” gerektiğinin altını çizdi.
Xi, “Çatışmanın bir an önce sona ermesi, enerji arz istikrarına, sanayi ve tedarik zincirlerinin sorunsuz işleyişine ve uluslararası ticaret düzenine yönelik aksaklıkların azaltılmasına yardımcı olacaktır” dedi.
Akşam saatlerinde Xi ve Putin, Halkın Büyük Salonu’nda çay eşliğinde bir görüşme gerçekleştirdi. Devlet medyasına göre Çin lideri, iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirmeye devam etme konusundaki güvenini dile getirdi. Putin daha sonra havaalanına giderek resmi uçağıyla ayrıldı.
Büyüyen bir ticaret ilişkisi
Moskova’nın 2022’de Ukrayna’ya topyekün saldırmasının ardından Çin, Rusya’nın en büyük ticaret ortağı oldu. Pekin, ABD ve Avrupa’nın uyguladığı ekonomik ve mali yaptırımlara rağmen Kremlin ile ticari bağlarını sürdürürken, çatışmada tarafsız olduğunu belirtti.
Çin aynı zamanda Rus petrol ve doğalgaz tedarikinin en büyük müşterisi ve Moskova, İran’daki savaşın talebi artıracağını öngörüyor. Bununla birlikte, Rusya’nın Çin’e ihracatı artırmak için desteklediği Sibirya Gücü 2 doğalgaz boru hattı projesinde gözle görülür bir ilerleme kaydedilmedi.
Rusya Devlet Başkanlığına bağlı bir yetkili daha önce yaptığı açıklamada, Rusya’nın Çin’e petrol ihracatının 2026 yılının ilk çeyreğinde %35 arttığını ve Rusya’nın Çin’e en büyük doğalgaz ihracatçılarından biri olduğunu belirtmişti.
Xinhua haber ajansına göre, iki ülke arasındaki ikili ticaret hacmi 2025 yılında yaklaşık 228 milyar dolara ulaştı.
Xi, enerji gibi alanlardaki ticaretin ilişkinin “istikrar sağlayıcı temelleri” olduğunu söyledi ve yapay zeka, dijital ekonomi ve teknolojik yenilik gibi diğer alanlarda da işbirliğini hızlandırma sözü verdi.
Şi ve Putin uluslararası ilişkilerde birlik içinde bir duruş sergiliyor
Uzmanlar, bu gezinin Trump’ın Pekin ziyaretinden sadece birkaç gün sonra gerçekleştiğini ve bu ziyaret dizisinin Çin’in etkili bir süper güç olarak imajını pekiştirmeyi amaçladığını söylüyor.
Putin ayrıca Çin ve Rusya’nın dış politikadaki işbirliğini “uluslararası arenada istikrarı sağlayan kilit faktörlerden biri” olarak nitelendirdi.
Putin, “Uluslararası arenadaki mevcut gergin durumda, yakın iş birliğimize özellikle ihtiyaç duyulmaktadır” dedi.
Şi, ABD’nin eylemlerine üstü kapalı bir gönderme gibi görünen bir şekilde, “tek taraflılık ve hegemonizm” eleştirilerini de tekrarladı. “Dünya, orman kanununa geri dönme tehlikesiyle karşı karşıya” dedi.
Şubat 2022′de, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sadece birkaç hafta önce, Putin’in Pekin ziyaretinde Çin ve Rusya “sınır tanımayan” bir ortaklık ilan etmişti.
Pekin, çatışmada tarafsız olduğunu söylese de pratikte sık sık yaptığı devlet ziyaretleri, artan ticaret ve ortak askeri tatbikatlarla Moskova’yı destekliyor. Çin ayrıca Batı’nın Rusya’nın silah sanayisine yüksek teknoloji bileşenleri sağlamayı bırakması yönündeki taleplerini de görmezden geldi.
Putin, Şi’yi 2027′de Rusya’yı ziyaret etmeye davet etti ve Kasım ayında Çin’in güneyinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesine katılacağını söyledi.
Şi ve Putin birbirlerini ‘arkadaş’ olarak övüyorlar
Hem Putin hem de Şi, yakın kişisel ilişkilerini övmeye devam ettiler.
Putin, Şi’yi karşılarken, “Sevgili dostum, sizi görmekten gerçekten çok memnunuz. Hem şahsen hem de hükümetteki yardımcılarımız aracılığıyla sürekli iletişim halindeyiz” dedi.
Şi, görüşmelerin başında Putin’e “uzun zamandır dostum” diye hitap etti ve ülkeler arasındaki “karşılıklı güven temeli” üzerine inşa etmenin önemli olduğunu söyledi. İki lider geçmişte birbirlerini bol bol övmüş, Şi bir keresinde Putin’i “en iyi ve en yakın dostum” olarak tanımlamıştı.
Bu arada, Şi için hem Trump’ın hem de Putin’in bu kadar kısa aralıklarla ziyaret etmesi, ülkenin en üst düzey Komünist liderliği nezdinde büyük bir itibar kaynağı anlamına geliyor. (PBS)